|
Mbėshtetje pėr njė Bujqėsi
tė Qėndrueshme nė Shqipėri
-
SHBO vazhdon me sukses drejtimin e
projektit SASA-
Nė kėtė skaj tė
Europės Juglindore BE synon tė integroj nė gjirin e vet njė vend
rural, ku bujqėsia pėrbėn degėn kryesore tė ekonomisė. Pėr shkaqe tė
forta gjeografiko-historike profili ekonomik shqiptar do vazhdoj pėr
shumė kohė tė jetė rural-bujqesor. Ėshtė pėr tė ardhur keq qė pak
kuptohet se sfida kryesore e shqiptarve nė agenden e integrimit
ėshtė qė pikėrisht ky profil rural tė korigjohet sipas standarteve
tė BEse.
Trafikun e
drogės, pershembull, e ndalon edhe me njė ministėr apo kryeministėr
tė vendosur e pėr mė teper me njė qeveri tė vendosur. Por njė
ministėr apo Qeveri e fortė nuk mund ta sjell bujqėsinė nė parametra
europian e kompetitive. Eshtė tėresia e institucioneve
politikebėrese e vendimmarrėse, organizatave jo qeveritare dhe
mediave qė nė pozicionet e veta tė pėrpiqen tė konvergojnėe nė
krijimin e profilit rural - bujqėsor tė standarteve europiane. Sfida
pėr bujqėsinė shqiptare nuk ėshtė rritja e rendimenteve, siē
komentojnė disa specialsitė. Ky ėshtė proces qė ndodh natyrshėm si
rrjedhoj e presionit tė forcave tė tregut. Sfida ėshtė kontrolli i
forcave tė tregut dhe orientimi i tyre nė rrugėt qė sigurojnė njė
zhvillim tė qėndrueshėm.
Shqipėria ka
bėrė pak progres nė fushėn e bujqėsisė thotė BE nė raportin pėr
Shqiperinė pėr vitin 2005. Aty thuhet shprehimisht : “Shqipėria
duhet tė zhvilloj strategji nė pėrdorimin e tokės, nė tregun e tokės,
zhvillimin rural, diversifikkimin e aktiviteteve tė fermave dhe
rritjen e konkurueshmerise bujqėsore. Ėshtė gjithashtu e nevojshme
tė pėrmisohen kanalet e shpėrndarjes dhe tė instalohen kapacitete
ruajtėse tė mjaftueshme. Progresi nė keto fusha do tė kontribuonte
nė pėrmisimin e cilėsisė sė produktit final dhe rritjen e
konkurueshmerisė”. Mė tej raporti vazhdon: “ Nė mėnyrė qė sistemi i
sigurisė ushqimore si i tėrė tė bėhet efektiv duhet tė
rikonstruktohet dhe sistemet e kontrollit tė forcohen nė Shqipėri
nevojitet tė sigurohet njė kontroll efektiv i prodhimit bimor vendas
nė pėrgjithesi, veēanėrisht pėr produktet me kerkesa specifike tė BE
dhe tė vendose kapacitete analitike nė sektorin fitosanitar.” BE
thekson si pozitive rėndesinė e nėnshkrimit tė konventave pėr
kimikatet ( konventa e Stockholmit) dhe organizmat e modifikuar
gjenetikisht, OMGJ-te (protokolli i Kartagjenės), por konsideron si
shumė tė rėndėsishme pėrmisimin e situatės nė realitet.
Modeli i
bujqėsisė sė qėndrueshme ēon ne krijimin e profilit europian.
Nė vitin 1988
Qeveria aprovoi strategjinė e gjelbėr. Ishte risi qė nė kėtė
strategji pati njė kapitull pėr zhvillim rural tė qėndrueshėm.
Shoqata e Bujqesise Organike morri pėrgjegjėsinė e formulimit tė
kėtij kapitulli, duke presantuar kėshtu pėr herė tė parė nė Shqipėri
nė njė strategji konceptin e zhvillimit tė qėndrueshėm. Por kjo
strategji mbeti nė arshivė tė Ministrisė sė Bujqėsisė dhe nuk u vu
ndonjeherė nė zbatim. Shoqata e Bujqėsisė Organike bėri njė kėrcim
nė terren, duke filluar qysh nė vitin 2000 njė projekt, qė mė vonė
do ta pagezonte Mbeshtetje pėr njė Bujqėsi tė Qėndrueshme nė
Shqipėri, shkurt SASA (acronym nga anglishtja Sustainable
Agriculture Support in Albania). Projekti synonte njė integrim
vertikal qė nga sigurimi i standarteve nė nivel prodhimi deri tek
informimi i konsumatorit. Pėr tė demostruar bujqėsinė e qėndrueshme
u zgjodh modeli mė i mirė i saj, bujqėsia organike. Rezultati provoi
tė ishte njė model i sukseshėm. Jo vetėm tash ka njė treg lokal tė
qėndrueshem te prodhimev organike, pėrfshi dhe presencėn e ketyre
prodhimeve nė nivel tė hypermarket-it tė vetem shqiptar, por
eksporti i disa produkteve si vaj ulliri, bime medicinale, tė
certifikuara “organik” janė tash njė realitet 3 vjeēar.
Ndryshe nga
shumė projekte qė lihen pėrgjysem me mbarimin e mbėshtetjes nga
donatorė tė huaj, SHBO edhe pas mbylljes sė financimit (Kooperimi
zviceran) po vazhdon zbatimin e projektit SASA me sukses thuajse nė
tė gjithė dimensionet e tij, duke rritur prezencen nė treg. Pritet
qė nėn ēertifikimin “organik” tė SHBOsė vetėm fruta perime tė arrij
nivelin 300 ton, kunderejt 208 ton nė vitin 2005. Janė vetė
sipermarresit e rinj tashmė qė mbėshtetur nė atraktivitetin ekonomik
tė shoqėruar dhe me pasionin pėr njė bujqėsi afėr shijes sė
konsumatoreve dhe me ndjeshmeri pėr mbrojtjen e ambjentit aplikojnė
modelin e zhvillimit tė qėndrueshem. Interes kanė paraqitur sė fundi
dhe kanė hyrė nė skenėn e certifikimit nderkombetar, tė lehtėsuar
nga SHBO, edhe prodhuesit e bimeve medicinale me destinacion
eksportin e ketyre bimėve.
Ky model vlen tė
pėrhapet dhe mbėshtetet nga shteti shqiptar. Kėta aplikantė tė kėtij
modeli duhen veēuar nga tė tjerėt. Ata duhet tė subvencionohen.
Komuniteti Europian i cili i ka tė njojtura keto skema subvencionimi
nė vendet e tjera tė Europės Juglindore qė pritet tė antarėsohen nė
BE, Bullgari, Rumani e Kroaci duhet pa hezitim tė filloj aplikimin e
tyre nė Shqipėri. Por ėshtė Qeveria shqiptare qė ka rolin e
pėrshpejtuesit nė presantimin e kėtij modeli tė bujqėsisė sė
qėndrueshme nė Shqiperi. Ish kryeministri Shqiperisė e percaktoi
bujqėsinė organike si njė nga 3 shtyllat e zhvillimit tė vendit ne
vitet e ardhshme. Kryeministri aktual ka per detyre qe keto shtylla
te mos mbeten skic-ide por tė ngrihen shpejt nė terrenin shqiptar qė
sa mė shpejt Shqipėria tė ndėrtoj profilin e saj europian.
Shėnim:
Artikull i botuar nė gazetėn "Biznesi", 29 Korrik 2006
|